İnsanoğlunu her daim merak duygusu harekete geçirdi. Bu keşfetme arzusuyla insanlık tarihi başladı. Atalarımız ilk önce mağara duvarlarına resimler çizdi. Daha sonra ateşi keşfettiğinde insanlık gelişmeye ve değişmeye başladı. Tekerleği icat edip mesafeleri kısalttılar, yazıyı keşfettiler, bilgiler kalıcı hale geldi ve nesilden nesle aktarıldı. Gemilerle okyanusları aştılar. Buhar çağının makineleri ile fiziksel gücün sınırlarını aştılar. Teknoloji ve gelişim yolculuğu her devirde gözle görülür ancak yavaş bir tempoda ilerledi.
İnsanlık tarihi hiçbir devirde son yüzyılda olan hızlı değişimi yaşamadı. İnternet çağının başlamasıyla birçok meslek grubu yerini teknolojiye bıraktı. Yapay zekâ ortaya ilk çıktığında herkesin aklında tek bir soru vardı:
"Artık insanlar ne yapacak?"
Yapay zekâ sanılanın aksine işleri yok etmek yerine mesleklerin uygulama biçimini değiştirmeye başladı. Yapay zekâ, insanların üzerine yığılmış rutin görevleri devralarak, insanlık için yepyeni fırsatlar sunmaktadır. Gelin birlikte bu fırsatları derinlemesine inceleyelim.
Yapay Zekanın Yeni Rolü: Stratejik Odaklanma Fırsatı
Yapay zekâ meslekleri insanlardan almak yerine, otomatikleşen rutin görevleri insanların üzerinden aldı. Çalışanların rutin görevlere ayırdıkları zamandan tasarruf ederek daha stratejik ve yaratıcı işlere odaklanmasını sağlamak için bir fırsat olarak görülmektedir.
Örneğin, finans uzmanları rutinleşmiş veri toplama görevlerini yapay zekaya devredebilir. Öngörülmeyen finansal risk faktörlerine odaklanıp piyasa dalgalanmaları için neler yapılabileceği hakkında yaratıcı fikirler üretme fırsatına sahip olabilirler.
Bir finans uzmanı düşünün:
Müşterilerinin günlük finans harcamalarını içeren verileri sisteme kaydetmek yerine, bunu otomatik hale getirir. Yüzlerce müşterinin finansal harcamalarını hangi ürünlere yaptıklarını görebilir ve bu sayede çalıştığı kurum için kâr getirebilecek indirim, reklam, kampanya fikirlerine yoğunlaşabilir.
İnsanı Merkeze Alan Becerilerin Önemi
Yapay zekâ çağında kariyerini güvence altına almak isteyen bir kişi için önerebileceğim en önemli adım, teknik ve bilgisayar temelli yetkinlikler yerine insan merkezli becerileri önceliklendirmek olurdu.
İletişim, insanlar arasında en hızlı duygu ve düşünce alışverişidir. Yapay zekanın duygusal ve empatik bir insan gibi gözlerinin içine bakarak karşısındaki insanın ihtiyacını, isteklerini algılaması ve çözüm üretmesi oldukça robotik kalır. İnsanlar oldukça duygusal olduğu için o ruhsal bağlantıyı kurabildiği bir muhatabı her zaman karşısında görmek isteyecektir.
Sorgulayıcı Yaklaşım Zorunluluğu
Yapay zekâ sistemleri rutin analizlerde oldukça başarılı sonuçlar vermektedir. Belli başlı kararları veriye dayalı alabilirler. Peki, bu kararları insanlar körü körüne kabullenmeli midir? İlk bakışta mantıklı olan kararları uygulamaya dökmek gibi sanılmış olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki bu hizmetler robotlara değil insanlara verilecektir. Bu yüzden yapay zekanın aldığı kararları insan muhakemesi ile sorgulamak elzemdir.
Yapay zekâ, ahlak değerlerine sahip değildir. Eğitildiği verilere dayanarak gelecekteki kararlarını verir. Tarihsel verilerdeki yanlılıkları öğrenmiş bir yapay zekâ modeli belli bir demografik grubu avantajlı veya dezavantajlı hale düşürüyor olabilir mi?
Örneğin, başarılı bir kariyere sahip, iyi bir ödeme geçmişi olan genç bir profesyonel yapay zekanın riskli yaş grubu gibi bir gruba ait olduğu için kredisi reddedilir. Bu örnek senaryonun gerçekleşmesi içinde bulunulan kuruma muhakkak zarar ettirecektir.
Yapay Zekâ Çıktısının Denetimi
Bu nedenle, insanların bu yeni çağda yapması gereken en önemli davranış yapay zekâ çıktısını sorgulamaktır.
Peki, insanlar yapay zekanın verdiği çıktılardan sonra kendilerine hangi kritik soruları sormalıdırlar?
- Yapay Zekâ Modelinin eğitildiği veri seti güncel mi?
- Yapay Zekâ Modelinin eğitildiği veri seti yansız mıdır? Yoksa geçmişteki taraflı kaynaklardan mı besleniyor?
- Yapay Zekâ Modelinin aldığı karar farklı gruplara adil davranışta bulunuyor mu?
- Yapay Zekâ Modelinin aldığı karar uzun vadeli hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olacak mı?
- Yapay Zekâ Modelinin aldığı karar mevcut iş düzeninde gerçekçi bir şekilde uygulanabilecek mi?
Bu sorgulayıcı yaklaşım, yapay zekâ çağında bir profesyonelin en önemli yetkinliği olacaktır. Yapay zekâ çağında insanlara düşen en kritik rolün öğrendiği bilgiyi sorgulamak ve içinde bulunduğu duruma uyarlamaya çalışmak olduğunu söylemek mümkündür.
Teknik yetkinlikler yerini hızla yapay zekâ araçlarına devretmektedir. Uzun vadede sağlam bir kariyer inşa etmek isteyen bireyler, insanı merkeze alan becerilere odaklanmak ve bu becerilerini geliştirmek zorundadırlar.
Yapay zekâ devri bize hızla değişen bir kariyer ortamı sunacaktır, bu açıktır. Ancak unutmamak gerekir ki kariyerinizde başarılı olmak için her şeyi önceden bilmeye çalışmaktan çok, değişime ayak uydurma becerisine sahip olmak gerekir.
Sonuç olarak, yapay zekâ insanın elinden işlerini alacak bir düşman değil ona yardımcı olacak bir araçtır. Yapay zekâ insana insan olması için vakit bırakır. Kariyerinizin geleceğini bu yeni çağda sağlam bir temele oturtmanızın yolu, yapay zekâ ile rekabet etmek değil, iş birliği içinde hareket etmekten geçer.
Yapay zekanın rutin işleri devralmasıyla kazanılan zaman, verimlilik yaratır. Bu süreyi bir avantaja çevirerek organizasyonel zekâ ve stratejik yaklaşımlarla ilerleyen çalışanlar, geleceğin vazgeçilmez profesyonelleri olacaklardır.
