İş hayatında iş/konum değiştirmek kaçınılmaz bir durumdur. Bazen daha iyi fırsatlar bazen kişisel sebeplerden dolayı işten ayrılmak gerekebiliyor. Fakat işten ayrılırken bilinmesi gereken bazı önemli konular bulunuyor ve doğru adımları atmak son derece önemlidir. İşten ayrılırken dikkate alınması gereken detaylar şu şekildedir;
İş Sözleşmesi Hangi Durumlarda Feshedilebilir?
Çalışan kişiler iş sözleşmesini bazı durumlar karşısında feshedebilirler. İlk olarak sağlık sorunları, işin devamını engelleyecek şekilde yaşanan ciddi bir sağlık sorunu veya tedavi sürecinin uzun sürecek olması nedeniyle çalışmanın mümkün olmayacağı durumlarda iş sözleşmesi feshedilebilir. İkinci bir sebep olarak ahlak ve iyi niyete uygun olmayan davranışlarla karşı karşıya kalındığında, çalışan iş akdini feshedebilir. İşin devamını engelleyecek olağanüstü durumlar, zorlayıcı sebepler, kişisel güvenlik riski oluşturan durumlar da iş akdinin feshedilmesine neden olabilir.
İhbar Süresi Nedir?
İşçi, haklı bir sebebi olmadan çalıştığı yerden ayrılmak istemesi halinde belli yasal prosedürler uygulanmalıdır. Çalışan, işyerinde en az 6 ay çalıştıysa işverene ayrılacağı tarihi iki hafta öncesinden yazılı bir biçimde bildirmek zorundadır. 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışma hayatı olduysa bildirimi 4 hafta öncesinden, 1,5 yıl ile 3 yıl arasında çalışma hayatı olduysa bu bildirimi 6 hafta öncesinden yapmalıdır. 3 yıl ve daha uzun süre çalışan kişiler ise ayrılacakları zamanı 8 hafta öncesinden işverene bildirmekle yükümlüdürler. Çalışan, işten ayrılacağı zamanı belirtilen süreler içerisinde yapmazsa, bu sürelere ait olan ücreti işverene ödemek zorundadır.
Haksız Yere İşten Çıkarılınca Ne Yapılmalı?
Çalışan kendisini haksız bir şekilde işten çıkarıldığını düşünüyorsa, çalışanın bir ay içinde iş mahkemesime başvurarak dava açma hakkı bulunmaktadır. Mahkeme fesih nedenini iptal ederse yani geçersiz kılarsa, işverenin çalışanını bir ay içerisinde tekrar işe almak zorundadır. Ayrıca mahkeme, işverenin çalışanına karşı kötü niyetli olduğuna karar verdiyse, işverenin çalışanına kötü niyet tazminatı ödemek zorunda kalabilir.
Evlilikten Dolayı İşten Ayrılan Tazminat Alabilir mi?
Kadın çalışanlar, evlilik sebebiyle işten ayrılması halinde, belirli koşullar altında tazminat alma hakkına sahiptir. Kadın çalışanın çalışma süresi, kıdem tazminatını alabilecek süreye ulaştıysa, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde işverenine başvurarak kıdem tazminatını talep etme hakkına sahiptir. Bu durum karşısında işveren, çalışanının hak etmiş olduğu kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür.
Kıdem Tazminatı Nasıl Alınır?
Çalışan kişinin, işverenin kendisine ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışlar sergilemesi ya da haksız bir nedenle işten çıkarması durumunda, iş akdi bir yıldan fazla olması halinde kıdem tazminatı alma hakkı doğar. Çalışan, kıdem tazminatını talep edebilmek için iş mahkemesine başvurabilir. Mahkeme, çalışan kişinin lehine karar vermesi halinde işveren kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür. Çalışanın vefat etmesi halinde kıdem tazminatı kanuni mirasçılarına ödenir.
İşten Ayrılırken Nelere Dikkat Etmeli?
1. Noter Yoluyla Fesih İhtarı Yollayın
Çalışan işten ayrılmayı düşündüğü zaman, öncelikle işverene noter yoluyla fesih ihtarı göndermesi önemlidir. Bununla birlikte çalışan iş sözleşmesini feshetmek istediğini belgelemiş olur ve ileri zamanlarda yaşanabilecek olası sorunları ortadan kaldırır. Ihtar mektubunun noter yoluyla gönderilmesi çalışanın hukuki güvencesini artırır ve dava sürecinde işverenin gönderilen ihtara cevap verip vermediği gibi konuları belgelenmesinde yardımcı olur.
2. İş Akdinden Bir Örnek Alın
İşe başlarken tarafınızdan imzalanmış olan iş sözleşmesinin onaylı bir kopyasını almak önemlidir. Alınann bu belge, işverenle aranızda yapılmış olan sözleşmenin kanıtı olacağından, dava sürecinde haklarınızı korumada yardımcı olacaktır.
3. Eşyaları Tutanak Karşılığında Teslim Edin
işten ayrılırken, işverenin size sunmuş olduğu ve sizin sorumluluğunuzda olan eşyaları teslim etmeniz önemlidir. Size sunulmuş olan bilgisayar, cep telefonu, iş sağlığı ve güvenliği ekipmanları gibi eşyaları, işverene tutanak karşılığında teslim etmeniz gerekir. Bu tutanağın iki belge şeklinde düzenlenmesi ve işverenin kendisi tarafından imzalanmış olması gerekir. Bunun gerçekleşmesi halinde sunulan eşyaların eksiksiz bir şekilde teslim edildiği ve işverenin aldığı belgelenmiş olur.
4. Delil ve Bilgi Toplayın
Çalışanın işten ayrılma sürecinde yaşanabilecek anlaşmazlıklar, olumsuzluklar ya da hukuki sorunlar için bilgi ve delil toplamak önemlidir. Bir mobbing durumu varsa, mobbing'in varlığını ispat edebilecek kamera veya fotoğraf görüntüleri, e-postalar, mesajlar, sosyal medya kayıtları gibi delilleri toplayabilirsiniz. Iş kazası gibi durumlarda kamera kayıtları, hastane raporları gibi belgeler önemlidir. Bu deliller çalışanın haklarını korumak ve dava sürecinde kanıt olabilmesi açısından önemlidir.
5. İstifa Dilekçesi Vermeyin
Çalışanlaırn iş değiştirmek istemesi ya da işveren tarafından çıkarılmaları durumunda, tazminatın ödeneceği vaadiyle istifa dilekçesi istenebilmektedir. Fakat istifa dilekçesi genel itibariyle iş sözleşmesini haklı sebeplerle feshedemeyen ve buna rağmen ayrılmak isteyen çalışanlar tarafından tercih edilen bir yöntemdir. Buna mukabil verilen istifa dilekçesinde ihbar süreleri ve şekil şartlarına bağlı kalarak istifa dilekçesi hazırlanmalıdır. Aksi halde işveren tarafından size ödenmesi gereken ücretler gibi özlük haklarınızı kaybedebilirsiniz. Bu durum karşısında bir avukattan danışmanlık alarak noter yoluyla gönderilecek bir fesih ve temerrüt ihtarnamesiyle iş sözleşmesini haklı nedenlerle sonlandırmanız gerekir.
İşsizlik Maaşı Nedir? Nasıl Alınır?
İşten ayrılan bir çalışanın işsizlik maaşı alma hakkı bulunur. Bahsi geçen bu maaş, işsiz kalmış bireylerin geçimlerini sağlayabilmesi için devlet tarafından şahsınıza ödenen bir destektir. Işsizli maaşı alabilmek adına kişinin belirli koşulları sağlaması gerekir. Bu koşulların, çalışma süresi, prim ödeme durumu ve işten ayrılma şekli vb konuları içinde barındırması gerekir. Işten ayrılmış çalışanın işsizlik maaşını alabilmesi için gerekli başvuruları yapması gerkir.
